محمد مهدى ملايرى

214

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

و يا به برخى از مرزبانان ايرانى در اين منطقه ارتباط مىيافته ، و يا مانند امرؤ القيس بزرگترين و نامورترين شاعر جاهلى در پيچ‌وخم سياستهاى دولت ساسانى در حيره و عزل و نصبهاى اميران آنجا قرار مىگرفته است . در اينجا شايد لازم باشد كه يك‌بار ديگر مطلبى را ، كه گمان مىكنم در جاى ديگر هم بدان اشاره كرده‌ام ، تكرار كنم و آن اين است كه آنچه در اين‌گونه مباحث تاريخى و ادبى از دوران جاهلى عرب نقل مىشود ، همان مطالبى است كه در روايات عربى به اين نام و منسوب به همان دوره آمده و در كتابهاى تاريخى و ادبى عربى هم به همين‌گونه تدوين شده و امروز به همين نام شناخته مىشود . و مراد از آنچه هم به عنوان مطالعات مشترك فارسى - عربى مطرح مىشود ، بررسى ارتباطى است كه همين روايات با تاريخ و فرهنگ ايران دارد . ارتباطى كه در پرتو آن ، هم ابعاد برون‌مرزى تاريخ و فرهنگ ايران در آن دوران بهتر شناخته مىشود ، و هم زمينه‌هاى تاريخى همان روايات و در نتيجه مفاهيم و مصاديق آنها روشن‌تر و گوياتر نموده مىشود . و به‌همين‌سبب در اينجا هيچ لزومى به ورود در مبحث پرجنجال انتحال در ادبيّات جاهلى ، و بحث و بررسى در صحّت و سقم رواياتى كه دراين‌باره آمده يا شرح عقايد و نظرياتى كه از سوى محقّقان قديم يا جديد ابراز شده است ، ديده نمىشود . « 1 »

--> ( 1 ) - اگر كسى بخواهد در اين موضوع به بحث و تحقيق بپردازند بايد از كتاب طبقات الشعراء ابن سلام جمحى از ناقدان قديم ادب عربى ( 139 - 232 هجرى - 756 - 847 ميلادى ) آغاز كند و آنچه او دربارهء اشعار مجعول و اسباب جعل شعر و انتساب آن به عصر جاهلى نوشته است ، با دقّت بخواند و از محقّقان معاصر هم از آراء خاورشناس آلمانى نلدكه دراين‌باره مطّلع گردد . و مقالهء مرگليوث را هم با عنوان The Origins Of Arabic Poetry در مجلّهء آسيائى سلطنتى ، ژوئيه 1925 ، و همچنين كتاب الادب الجاهلى دكتر طه حسين را هم كه در سال 1927 م . انتشار يافته و با انكار بسيارى از آثار جاهلى ، جمعى از محقّقان و نويسندگان هم‌عصر او را برآشفت ، با دقّت مطالعه كند و براى آشنائى با آراء معتدل‌تر هم فصل پنجم كتاب تاريخ ادبيّات عصر جاهلى دكتر شوقى ضيف از محقّقان معاصر مصر را كه به فارسى هم ترجمه شده بخواند تا كم‌وبيش از مسايلى كه پيرامون ادبيّات جاهلى عرب از زمانهاى قديم تا عصر حاضر مطرح بوده است آگاه گردد .